Harvard Business School'da uzun yıllar girişimcilik araştıran Noam Wasserman, on bin civarında kurucunun verisini inceleyip "The Founder's Dilemmas" kitabını yazdı. Kitabın en çok alıntılanan bulgusu rahatsız edicidir: yüksek potansiyelli girişimlerin dağılma nedenlerinin başında pazar da yok, para da. Ekibin kendisi var. Girişimlerin kabaca üçte ikisi, kurucular arası çatışma yüzünden sarsılıyor ya da ölüyor. Yani iş fikrini öldüren şey çoğu zaman rakip değil, aynı masada oturan iki insanın konuşamadığı konular.

Wasserman'ın verisi, çatışmanın nereden çıktığını da gösteriyor ve liste tanıdık: baştan konuşulmamış para, baştan netleşmemiş roller ve hiç konuşulmamış ayrılık senaryosu. Ortaklıklar balayı döneminde kurulur. O dönemde zor soruları sormak ayıp gibi gelir, "aramızda hallederiz" denir. Hisseler ilk gün, düşünmeden, yarı yarıya bölünür. Kim ne kadar çalışacak, kim işi bırakırsa hissesine ne olacak, kritik kararlarda son sözü kim söyleyecek, kar ne zaman dağıtılacak. Bu soruların hiçbiri sorunlar başladıktan sonra sağlıklı konuşulamaz, çünkü artık her cevabın bir tarafı ve bir bedeli vardır.

Bunun tersini yapan ortaklıkların yöntemi sıkıcı ama etkili: zor konuşmayı en başa, herkesin iyi niyetli olduğu güne çekmek. Bir akşam oturulur ve kağıda dökülür. Kim ne koyuyor: para, emek, bilgi, çevre. Kim ne alıyor ve emek koyanla para koyanın payı zamanla nasıl dengelenecek. Biri ayrılırsa hissesi ne olacak ve hangi fiyatla. Anlaşamadığımız büyük kararda ipi kim göğüsleyecek. Bu konuşma romantizmi bozmaz, tam tersine ortaklığı romantizmden çıkarıp güvene bağlar. İmzalı bir sayfa, on yıllık bir dostluğu koruyabilir.

Ve en baştaki soru: doğru ortak kim? Wasserman'ın verisi burada da sezgiye ters: arkadaşlarla ve aileyle kurulan ortaklıklar, en istikrarsız çıkan gruplar arasında. Yakınlık, zor konuşmaları kolaylaştırmıyor, aksine erteliyor. Doğru ortak seni tamamlayan, seninle aynı şeyi isteyen ve zor soruları daha ilk günden konuşabildiğin kişidir. Gerisi kağıda yazılır ve kağıt, iyi günde yazılırsa işe yarar.

Kaynak: Wasserman, "The Founder's Dilemmas: Anticipating and Avoiding the Pitfalls That Can Sink a Startup" (2012).

Fikrini gerçekleştirecek ortağı bul

Polen, iş fikri olanlarla sermaye ya da yetenek ortağı olmak isteyenleri güvenle buluşturan ücretsiz bir platform.

Polen'i Keşfet